Fraude & witwassen

Wordt u verdacht van fraude of witwassen? Financiële strafzaken kunnen omvangrijk en complex zijn. Het onderzoek richt zich vaak op banktransacties, administratie, overeenkomsten, facturen en andere financiële gegevens.

Een verdenking kan leiden tot een verhoor door de politie of FIOD, een doorzoeking of beslag op geld en andere bezittingen. Terpstra | Albayrak Strafrechtadvocaten staat particulieren, ondernemers en ondernemingen bij in fraude- en witwaszaken door heel Nederland.

Wij beoordelen waarvan u precies wordt verdacht, welke rol u volgens het Openbaar Ministerie heeft gehad en welk bewijs daarvoor daadwerkelijk in het dossier aanwezig is.

Verdacht van fraude

Fraude is een verzamelnaam voor verschillende strafbare feiten waarbij bijvoorbeeld misleiding, onjuiste informatie of valse documenten een rol kunnen spelen. Het kan onder meer gaan om valsheid in geschrift, oplichting, belastingfraude, faillissementsfraude, subsidiefraude of zorgfraude.

Niet iedere onjuiste opgave, administratieve fout of niet nagekomen afspraak is fraude. Of sprake is van een strafbaar feit hangt af van de wettelijke voorwaarden van het specifieke delict. Daarbij is vaak van belang wat iemand heeft gedaan, wat hij of zij wist en met welke bedoeling is gehandeld.

Oplichting kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer iemand door misleiding wordt bewogen tot de afgifte van geld of goederen. Een niet nagekomen afspraak of onbetaalde schuld is op zichzelf geen oplichting. Meer hierover leest u bij Vermogensdelicten.

Valsheid in geschrift

Valsheid in geschrift speelt regelmatig een rol in fraudeonderzoeken. De verdenking kan bijvoorbeeld betrekking hebben op facturen, overeenkomsten, loonstroken, werkgeversverklaringen, administratie, aanvragen of declaraties.

Voor valsheid in geschrift is niet iedere onjuistheid in een document voldoende. Het moet onder meer gaan om een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen. Daarnaast moet bij het valselijk opmaken of vervalsen het vereiste oogmerk bestaan om het document als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te laten gebruiken.

Ook het opzettelijk gebruik maken van een vals of vervalst geschrift kan strafbaar zijn.

In een strafzaak is daarom onder meer van belang welk document volgens het Openbaar Ministerie vals is, welke informatie onjuist zou zijn, wie het document heeft opgesteld of gebruikt en wat de verdachte daarvan wist.

Verdacht van witwassen

Bij witwassen gaat het om geld of andere voorwerpen die afkomstig zijn uit misdrijf. Het kan gaan om contant geld, maar bijvoorbeeld ook om geld op een bankrekening, een auto, woning, horloge, cryptovaluta of andere vermogensbestanddelen.

Een witwasverdenking kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer grote hoeveelheden contant geld worden aangetroffen, geldstromen volgens politie of justitie niet aansluiten bij bekende inkomsten of transacties geen duidelijke economische verklaring lijken te hebben.

Dat betekent niet dat ieder groot geldbedrag of iedere ongebruikelijke transactie automatisch witwassen oplevert. Het Openbaar Ministerie moet bewijzen dat aan de voorwaarden van het ten laste gelegde witwasdelict is voldaan.

Verschillende vormen van witwassen

De wet kent verschillende vormen van witwassen. Bij opzetwitwassen moet worden bewezen dat iemand wist, of bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard, dat het geld of voorwerp afkomstig was uit misdrijf.

Bij schuldwitwassen gaat het er kort gezegd om dat iemand redelijkerwijs had moeten vermoeden dat het geld of voorwerp een criminele herkomst had.

Daarnaast kent de wet onder meer gewoontewitwassen en eenvoudige vormen van witwassen.

Het onderscheid is belangrijk. Dat iemand geld heeft ontvangen, vervoerd, opgenomen of voor een ander heeft bewaard, betekent op zichzelf nog niet dat daarmee ook is bewezen wat die persoon over de herkomst van het geld wist of had moeten vermoeden.

Witwassen van opbrengsten uit een eigen misdrijf

Bij witwassen kan van belang zijn of het geld of voorwerp afkomstig is uit een misdrijf dat door de verdachte zelf is gepleegd.

Als iemand een voorwerp dat onmiddellijk uit een eigen misdrijf afkomstig is alleen verwerft of voorhanden heeft, is dat niet zonder meer opzet- of schuldwitwassen. Daarvoor moet in zo'n situatie sprake zijn van gedrag dat daadwerkelijk is gericht op het verbergen of verhullen van de criminele herkomst van het voorwerp.

De wet kent daarnaast eenvoudig witwassen en eenvoudig schuldwitwassen. Daardoor kan ook het enkele verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat onmiddellijk afkomstig is uit een eigen misdrijf onder omstandigheden strafbaar zijn als witwassen, zonder dat daarnaast sprake is van verbergen of verhullen.

Welke vorm van witwassen kan worden bewezen, hangt sterk af van de precieze herkomst van het voorwerp en de handelingen die daarmee zijn verricht. Juist omdat de verschillende vormen van witwassen juridisch dicht bij elkaar liggen, kan de precieze tenlastelegging en kwalificatie in een strafzaak een belangrijk verschil maken.

Wanneer kan geld of een goed als afkomstig uit misdrijf worden aangemerkt?

Voor een veroordeling wegens witwassen hoeft niet altijd te kunnen worden vastgesteld uit welk concreet misdrijf het geld of voorwerp afkomstig is.

Als geen concreet gronddelict kan worden aangewezen, moet het Openbaar Ministerie feiten en omstandigheden aandragen die een vermoeden van witwassen rechtvaardigen. Daarbij kunnen bijvoorbeeld de omvang van contante geldbedragen, de verhouding tussen inkomsten en uitgaven, de aard van transacties en de omstandigheden waaronder geld of goederen zijn aangetroffen een rol spelen.

Wanneer zo'n vermoeden bestaat, kan de verklaring van de verdachte over een mogelijke legale herkomst van belang worden. Uiteindelijk moet op basis van het onderzoek en het beschikbare bewijs kunnen worden vastgesteld dat het voorwerp uit misdrijf afkomstig is.

De bewijslast voor witwassen blijft bij het Openbaar Ministerie.

Een verklaring over de legale herkomst

Een verdachte heeft zwijgrecht en hoeft zijn onschuld niet te bewijzen. Toch kan een verklaring over de herkomst van geld of goederen in een witwaszaak van grote betekenis zijn.

Als het Openbaar Ministerie voldoende feiten en omstandigheden aandraagt die een vermoeden van witwassen rechtvaardigen, kan van belang zijn of voor het geld of voorwerp een legale herkomst wordt aangevoerd. Volgens de rechtspraak moet zo'n verklaring concreet, min of meer verifieerbaar en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijk zijn.

Wanneer een dergelijke verklaring wordt gegeven, kan van het Openbaar Ministerie worden verlangd dat nader onderzoek wordt gedaan naar de gestelde legale herkomst. Het uitblijven van een verklaring kan binnen dit bewijsrechtelijke kader eveneens betekenis hebben.

Het is daarom belangrijk om vóór een verhoor te beoordelen welke proceshouding in uw zaak passend is. Meer hierover leest u bij Aanhouding & politieverhoor.

Wat als u uw bankrekening of pinpas heeft uitgeleend?

In witwasonderzoeken komen regelmatig situaties voor waarin een bankrekening of pinpas door een ander is gebruikt om geld te ontvangen, over te boeken of contant op te nemen. De rekeninghouder kan dan als verdachte in beeld komen. Dit wordt in de praktijk ook wel een geldezel genoemd.

Dat geld via uw rekening is ontvangen of opgenomen, betekent niet automatisch dat u zich schuldig heeft gemaakt aan witwassen. Van belang is onder meer wat u wist of had moeten vermoeden over de herkomst van het geld, welke afspraken zijn gemaakt, wat u zelf heeft gedaan en welke vergoeding of ander voordeel u eventueel heeft ontvangen.

Juist bij dit soort zaken kan het verschil tussen opzet, schuld en het ontbreken daarvan bepalend zijn voor de uitkomst van de strafzaak.

Een onderneming als verdachte

Niet alleen personen kunnen strafrechtelijk worden vervolgd. Ook een rechtspersoon, zoals een BV, kan verdachte zijn van fraude, witwassen of een ander strafbaar feit.

In een onderzoek kunnen zowel de onderneming als bestuurders, werknemers of andere betrokkenen als verdachte worden aangemerkt. Daarbij moet worden beoordeeld wie welke rol heeft gehad en of de verweten gedraging aan de onderneming of aan individuele betrokkenen kan worden toegerekend.

Ook kan een bestuurder of andere betrokkene onder omstandigheden worden vervolgd wegens feitelijk leidinggeven. Meer hierover leest u bij Financieel-economisch strafrecht.

FIOD en belastingfraude

Fraude- en witwaszaken kunnen onderdeel zijn van een onderzoek door de FIOD. Een dergelijk onderzoek kan bijvoorbeeld betrekking hebben op belastingfraude, onjuiste administratie, financiële constructies of andere financieel-economische delicten.

De fiscale en financieel-economische aspecten van dergelijke zaken vragen om een eigen beoordeling.

Beslag, ontneming en andere gevolgen

Fraude- en witwasonderzoeken gaan regelmatig gepaard met beslag op bijvoorbeeld geld, bankrekeningen, voertuigen, woningen, cryptovaluta of andere bezittingen.

Daarnaast kan het Openbaar Ministerie proberen voordeel dat volgens justitie door strafbare feiten is verkregen af te nemen. Dit wordt ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel genoemd.

Tegen beslag bestaan in bepaalde gevallen juridische mogelijkheden. Meer hierover leest u bij Beslag en Ontneming.

Waar hangt de straf in een fraude- of witwaszaak van af?

Welke straf wordt opgelegd hangt af van het strafbare feit en de omstandigheden van de zaak. Onder meer de omvang van het bedrag, de duur en frequentie van de gedragingen, de rol van de verdachte, eventuele samenwerking met anderen en eerdere veroordelingen kunnen een rol spelen.

Een fraude- of witwaszaak kan worden afgedaan met bijvoorbeeld een geldboete, taakstraf of gevangenisstraf. In bepaalde zaken kan het Openbaar Ministerie ook een strafbeschikking uitvaardigen of een transactie aanbieden, zodat de zaak zonder tussenkomst van de rechter wordt afgedaan.

Daarnaast kunnen beslag, verbeurdverklaring of een ontnemingsprocedure aanzienlijke financiële gevolgen hebben.

Onze aanpak

Financiële strafzaken bestaan vaak uit omvangrijke dossiers met bankgegevens, financiële analyses, administratie, berichten en verklaringen van verschillende betrokkenen.

Wij brengen eerst in kaart waarop de verdenking precies is gebaseerd. Vervolgens onderzoeken wij de geldstromen en andere financiële gegevens, de feitelijke rol van onze cliënt en het bewijs voor bijvoorbeeld opzet, wetenschap of schuld.

Bij een witwasverdenking beoordelen wij kritisch waarop de gestelde criminele herkomst is gebaseerd en of een alternatieve, legale herkomst voldoende is onderzocht. In zaken rond ondernemingen kijken wij daarnaast naar de verdeling van taken en verantwoordelijkheden en naar de vraag welke gedragingen aan de onderneming of een individuele verdachte kunnen worden toegerekend.

Wij staan cliënten bij vanaf het eerste politieverhoor, tijdens een eventuele voorlopige hechtenis en bij een OM-hoorgesprek, de behandeling bij de rechtbank en in hoger beroep.