Beslag

Heeft de politie uw telefoon, auto, contant geld of andere spullen in beslag genomen? Dan wilt u weten waarom dat is gebeurd en vooral hoe u uw eigendommen terugkrijgt. Inbeslagname betekent niet automatisch dat u uw spullen definitief kwijt bent.

Snel handelen is wel belangrijk. In beslag genomen spullen kunnen in sommige gevallen worden verkocht of vernietigd, en voor bezwaar gelden termijnen. Een strafrechtadvocaat kan beoordelen of het beslag nog nodig is en hoe u uw spullen het snelst terugkrijgt.

Waarom neemt de politie spullen in beslag?

De politie kan spullen in beslag nemen als dat nodig is voor een strafrechtelijk onderzoek. Denk aan een telefoon waarvan berichten worden onderzocht, een auto die mogelijk bij een strafbaar feit is gebruikt of geld waarvan de herkomst wordt onderzocht.

Bij de inbeslagname hoort u een bewijs van ontvangst te krijgen, waarop staat wat er is meegenomen. Vraag daarom en bewaar het goed. Het maakt het eenvoudiger om later om teruggave te vragen of een klaagschrift in te dienen.

Welke soorten beslag zijn er?

De reden van het beslag bepaalt hoe lang het mag duren en wanneer u uw spullen terugkrijgt. Er zijn drie vormen:

• Onderzoeksbeslag: spullen worden vastgehouden om de waarheid te achterhalen of als bewijs, bijvoorbeeld een telefoon die wordt uitgelezen. Dit beslag duurt in beginsel alleen zolang het onderzoek dat vereist.
• Beslag met het oog op verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer: het voorwerp kan aan het einde van de zaak definitief worden afgenomen. Verbeurdverklaring is een bijkomende straf, bijvoorbeeld bij een auto waarmee drugs zijn vervoerd. Onttrekking aan het verkeer is bedoeld voor voorwerpen die niet terug mogen naar de samenleving, zoals drugs of wapens.
• Conservatoir beslag: geld of goederen, zoals een auto of woning, worden veiliggesteld voor een mogelijke ontnemingsmaatregel, geldboete of schadevergoeding. Het voorwerp hoeft dan niets met het strafbare feit te maken te hebben.

Mag de politie mijn auto of woning doorzoeken?

Niet zomaar. Daarvoor moet een wettelijke bevoegdheid bestaan, en voor een woning gelden strengere regels dan voor een auto. Soms vraagt de politie om toestemming. U bent niet verplicht die te geven, al kan de politie in bepaalde situaties ook zonder uw toestemming zoeken. Geeft u vrijwillig toestemming, dan mag de politie binnen de grenzen van die toestemming zoeken. Achteraf is het dan in de regel moeilijk om nog aan te voeren dat de doorzoeking onrechtmatig was. Weeg daarom goed af of u toestemming geeft.

Zijn bij een doorzoeking spullen meegenomen? Dan onderzoeken wij zowel de rechtmatigheid van het politieoptreden als de mogelijkheden om de spullen terug te krijgen. Een onrechtmatige doorzoeking leidt niet automatisch tot teruggave. De gevolgen voor het bewijs komen doorgaans in de strafzaak aan de orde.

Wat gebeurt er met uw spullen?

In beslag genomen spullen worden opgeslagen, vaak bij de politie of bij Domeinen. Het Openbaar Ministerie beslist wat er verder mee gebeurt. Het OM kan spullen teruggeven, maar kan ook besluiten ze te verkopen of te vernietigen, bijvoorbeeld als bewaren te duur is of het voorwerp snel in waarde daalt. Dat gebeurt vooral bij auto's.

In de regel krijgt u daarvan vooraf bericht. Wacht dan niet: een verkocht of vernietigd voorwerp krijgt u niet meer terug.

Aan het einde van de strafzaak beslist de rechter over wat nog in beslag is. De rechter kan teruggave gelasten, maar ook komen tot verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer.

Hoe krijgt u in beslag genomen spullen terug?

Spullen moeten worden teruggegeven zodra het belang van het strafproces zich daar niet meer tegen verzet. Bij onderzoeksbeslag is dat vaak zodra het onderzoek klaar is, bijvoorbeeld als uw telefoon is uitgelezen. Dan kan om teruggave worden gevraagd, meestal eerst bij het Openbaar Ministerie, zonder meteen een procedure bij de rechtbank.

Spullen worden in principe teruggegeven aan degene bij wie ze in beslag zijn genomen. Is een voorwerp van een partner, familielid of ander persoon, dan kan ook die persoon om teruggave vragen. Soms kan teruggave plaatsvinden onder voorwaarden, of tegen een zekerheidsstelling: een geldbedrag dat in de plaats van het voorwerp komt.

Klaagschrift tegen beslag

Geeft het Openbaar Ministerie de spullen niet terug? Dan kan op grond van artikel 552a van het Wetboek van Strafvordering een klaagschrift worden ingediend bij de rechtbank. Daarin staat om welke spullen het gaat en waarom het beslag moet worden opgeheven. Niet alleen de verdachte kan een klaagschrift indienen, maar iedere belanghebbende, zoals de eigenaar van het voorwerp.

Dien het klaagschrift zo spoedig mogelijk in. Daarnaast gelden uiterste termijnen:

• loopt er een strafzaak tegen u, dan kan het klaagschrift nog worden ingediend tot drie maanden nadat die zaak is geëindigd;
• komt het niet tot een strafzaak, dan moet het klaagschrift uiterlijk twee jaar na de inbeslagname zijn ingediend.

Let op: een klaagschrift schort het beslag niet op. Zolang de rechtbank niet heeft beslist, blijven uw spullen in beslag en kan het OM in sommige gevallen zelfs tot verkoop overgaan.

Wat gebeurt er tijdens de raadkamerzitting?

De rechtbank behandelt het klaagschrift in raadkamer. Dat is een zitting die niet openbaar is. Het Openbaar Ministerie licht toe waarom het beslag zou moeten blijven bestaan. Uw advocaat legt uit waarom teruggave aangewezen is.

De rechtbank kijkt vooral of het voorwerp nog nodig is voor het onderzoek, en hoe waarschijnlijk het is dat de strafrechter het later verbeurd verklaart of onttrekt. Bij conservatoir beslag kijkt de rechtbank of een ontnemingsmaatregel of geldboete kan worden opgelegd. Is dat hoogst onwaarschijnlijk, dan moet het beslag worden opgeheven. De rechtbank beoordeelt niet de hele strafzaak.

De rechtbank kan het beklag gegrond verklaren en teruggave gelasten, of het beklag afwijzen. Soms moet eerst duidelijk worden wie de rechthebbende is.

Onze aanpak

Wij vragen de relevante stukken op en onderzoeken op welke grond uw spullen in beslag zijn genomen. Eerst beoordelen wij of teruggave rechtstreeks bij het Openbaar Ministerie kan worden bereikt. Is dat niet mogelijk, dan stellen wij een klaagschrift op en staan wij u bij tijdens de raadkamerzitting.

Volgde de inbeslagname op een doorzoeking, dan kijken wij ook naar de bevoegdheden van de politie en de gevolgen voor uw strafzaak. Is er conservatoir beslag gelegd, dan kijken wij vooruit naar een mogelijke ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.