Heeft u een dagvaarding ontvangen? Dan wil het Openbaar Ministerie dat de strafrechter over uw zaak beslist. In de dagvaarding staat waarvan u wordt verdacht, wanneer de zitting is en welke rechter de zaak behandelt.
Wat vóór en tijdens de zitting niet ter sprake komt of niet tijdig is onderzocht, is later vaak moeilijk te herstellen – ook in hoger beroep. Een goede voorbereiding begint daarom op het moment dat u de dagvaarding ontvangt.
Dagvaarding ontvangen: wat betekent dit?
Een dagvaarding is de officiële oproep om als verdachte voor de strafrechter te verschijnen. Het Openbaar Ministerie heeft dan besloten de zaak niet zelf af te doen, bijvoorbeeld met een sepot of een strafbeschikking, maar aan de rechter voor te leggen.
Soms gaat aan de dagvaarding een OM-hoorgesprek vooraf. Ook kan een zaak na verzet tegen een strafbeschikking bij de rechter terechtkomen. U ontvangt dan geen dagvaarding, maar een oproeping. Voor de voorbereiding maakt dat weinig verschil.
Een dagvaarding betekent niet dat al vaststaat dat u schuldig bent. De rechter beoordeelt zelfstandig of het tenlastegelegde feit kan worden bewezen en, zo ja, welke straf passend is.
Wat staat er in een dagvaarding?
Het belangrijkste onderdeel van de dagvaarding is de tenlastelegging: de omschrijving van het feit of de feiten waarvan u wordt verdacht. De rechter mag alleen oordelen over wat daarin staat. Hoe het feit is omschreven, is daarom van groot belang voor uw verdediging.
Verder staan in de dagvaarding de datum, het tijdstip en de plaats van de zitting, en welke rechter uw zaak behandelt: de kantonrechter, de politierechter of de meervoudige strafkamer. Ook vindt u er het parketnummer, het nummer waaronder uw zaak bekend is bij het Openbaar Ministerie en de rechtbank. Tot slot wordt u gewezen op uw rechten, zoals het recht op een advocaat en de mogelijkheid getuigen of deskundigen te laten oproepen.
Wat moet u doen als u een dagvaarding ontvangt?
Neem zo snel mogelijk contact op met een strafrechtadvocaat. Vaak vindt de zitting enkele weken na de dagvaarding plaats en sommige verzoeken moeten ruim vóór de zitting worden gedaan.
Uw advocaat vraagt het strafdossier op en beoordeelt het bewijs. Daarnaast wordt bekeken of er aanvullend onderzoek nodig is. Denk aan het horen van getuigen, het opvragen van camerabeelden of telefoongegevens, of een onderzoek door een deskundige. Voor het opgeven en horen van getuigen gelden wettelijke termijnen en verschillende beoordelingscriteria. Een verzoek dat tijdig vóór de zitting wordt gedaan, maakt meer kans dan een verzoek dat pas tijdens de zitting wordt gedaan. Bespreek uw onderzoekswensen daarom tijdig met uw advocaat.
Ook kan worden bekeken of de zitting op de geplande datum doorgang kan vinden. Is er een goede reden, bijvoorbeeld omdat het dossier onvolledig is of omdat u en/of uw advocaat verhinderd zijn, dan kan om uitstel worden verzocht.
Kantonrechter
De kantonrechter behandelt voornamelijk overtredingen. Het gaat bijvoorbeeld om bepaalde verkeersovertredingen, openbare dronkenschap of overtredingen van gemeentelijke regels. Ook na verzet tegen een strafbeschikking voor een overtreding komt de zaak bij de kantonrechter.
De zaak wordt behandeld door één rechter. Zittingen zijn kort en de kantonrechter doet vaak direct na de behandeling mondeling uitspraak. Ook bij een overtreding kan een veroordeling gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor uw rijbewijs of een VOG.
Politierechter
De politierechter is een strafrechter die zaken alleen behandelt. Het gaat om zaken die feitelijk en juridisch niet al te ingewikkeld zijn, zoals veel zaken over mishandeling, bedreiging, diefstal of rijden onder invloed. De politierechter kan een gevangenisstraf van ten hoogste één jaar opleggen.
Op een zittingsdag worden vaak meerdere zaken behandeld. De behandeling is daardoor compact en de politierechter doet meestal direct na afloop mondeling uitspraak.
Meervoudige strafkamer
De meervoudige strafkamer bestaat uit drie rechters. Zij behandelt zwaardere of ingewikkeldere strafzaken, bijvoorbeeld zaken waarin het Openbaar Ministerie een gevangenisstraf van meer dan één jaar wil eisen, verzoekt om oplegging van bijvoorbeeld TBS of ISD, zaken met meerdere verdachten of zaken met een omvangrijk dossier.
De behandeling neemt meer tijd in beslag en de rechtbank doet doorgaans binnen twee weken na de zitting schriftelijk uitspraak.
Pro-formazitting
Zit u in voorlopige hechtenis, dan moet uw zaak op grond van wettelijke termijnen binnen een bepaalde periode aan de strafrechter worden voorgelegd. Is het onderzoek dan nog niet afgerond, dan kan een pro-formazitting worden gehouden. De zaak wordt dan nog niet inhoudelijk behandeld.
Tijdens een pro-formazitting komen vooral de stand van het onderzoek, de planning en de voorlopige hechtenis aan de orde. Is daar aanleiding voor, dan kan uw advocaat om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis verzoeken. Ook kunnen onderzoekswensen naar voren worden gebracht. Vervolgens wordt de zaak aangehouden tot een volgende zitting, uiterlijk drie maanden later.
Regiezitting
In omvangrijkere strafzaken kan de rechtbank een regiezitting houden. Daarbij staat de voorbereiding van de inhoudelijke behandeling centraal: welk onderzoek nog moet plaatsvinden, welke getuigen worden gehoord en wanneer kan de zaak inhoudelijk worden behandeld.
Voor de verdediging is de regiezitting een belangrijk moment. Hier kunnen verzoeken om getuigen te horen of aanvullend onderzoek te laten verrichten, worden gedaan en kan de rechtbank daarover beslissen. Wat dan niet wordt gevraagd, is later vaak moeilijker voor elkaar te krijgen.
Hoe verloopt een strafzitting?
Het verloop van een inhoudelijke behandeling is in grote lijnen steeds hetzelfde. De rechter controleert eerst uw identiteit en wijst u erop dat u niet verplicht bent vragen te beantwoorden. De officier van justitie licht vervolgens de tenlastelegging toe.
Daarna bespreekt de rechter het dossier en stelt hij u vragen over het feit en uw persoonlijke omstandigheden. Ook kunnen getuigen of deskundigen worden gehoord. Heeft een slachtoffer schade geleden, dan kan die een vordering tot schadevergoeding indienen, ter zitting een toelichting geven en soms gebruik maken van het spreekrecht.
Vervolgens houdt de officier van justitie het zogenaamde requisitoir. Daarin geeft hij aan wat volgens het Openbaar Ministerie bewezen is en welke straf hij eist. Daarna houdt uw advocaat het pleidooi. Daarin komen onder meer het bewijs, de juridische beoordeling en de strafmaat aan de orde. Na een eventuele reactie over en weer krijgt u als verdachte het laatste woord.
Tot slot doet de rechter uitspraak, direct na de zitting of op een latere datum. Deze uitspraak heet het vonnis. De rechter is niet gebonden aan de eis van de officier van justitie en kan een lagere of hogere straf opleggen, of u vrijspreken.
Onze aanpak
Heeft u een dagvaarding ontvangen, dan vragen wij het volledige strafdossier op. Wij beoordelen of er voldoende bewijs is voor het feit waarvan u wordt verdacht en kijken ook naar wat er niet in het dossier staat: ontbreekt er onderzoek dat in uw voordeel kan uitvallen?
Het is belangrijk om zo snel mogelijk na te gaan of er onderzoekswensen zijn, zoals het horen van getuigen of het toevoegen van camerabeelden, telefoongegevens of een deskundigenrapport. Die moeten tijdig vóór de zitting worden ingediend.
Wij bespreken het dossier uitgebreid met u, bereiden de zitting samen met u voor en staan u bij tijdens de zitting. Na de uitspraak bespreken wij met u de uitkomst en de mogelijkheden van hoger beroep.
Dagvaarding ontvangen?
Neem zo snel mogelijk contact met ons op en stuur ons uw dagvaarding. Wij bespreken met u wat er in uw zaak nodig is en bereiden samen met u de zitting voor.
Veelgestelde vragen
In de meeste zaken bent u niet verplicht aanwezig te zijn. Het is wel vaak verstandig. De rechter krijgt dan een beeld van u en u kunt zelf uw kant van het verhaal vertellen. Bent u niet aanwezig, dan kan een advocaat die u daartoe uitdrukkelijk heeft gemachtigd, namens u de verdediging voeren. In uitzonderlijke gevallen kan de rechter bevelen dat u wordt meegebracht.
De zaak kan dan buiten uw aanwezigheid worden behandeld. Is ook geen advocaat namens u aanwezig, dan doet de rechter uitspraak zonder dat u uw kant van de zaak ter zitting heeft kunnen toelichten. Een dagvaarding negeren is daarom nooit verstandig.
Dat kan, als daar een goede reden voor is. Bijvoorbeeld omdat u en/of uw advocaat verhinderd zijn, omdat het dossier nog niet compleet is of omdat eerst nog getuigen moeten worden gehoord. Het verzoek moet tijdig en onderbouwd worden gedaan. De rechter beslist of het wordt toegewezen.
In de meeste gevallen wel. Bij bepaalde lichte overtredingen gelden beperkingen. Voor het instellen van hoger beroep geldt een termijn van veertien dagen. Wanneer die termijn begint, hangt af van de omstandigheden, bijvoorbeeld of u bij de uitspraak aanwezig was.