Heeft u na uw veroordeling een brief van het Openbaar Ministerie gekregen dat u DNA moet afstaan? Dat is bij veel veroordelingen verplicht. Uw DNA-profiel wordt daarna opgeslagen in de DNA-databank, vaak voor tientallen jaren.
Tegen de afname zelf kunt u niets doen, maar wel tegen de opslag van uw profiel. Daarvoor heeft u maar twee weken. Neem daarom direct contact op als u bezwaar overweegt.
Wanneer moet u DNA afstaan?
U moet DNA afstaan als u bent veroordeeld voor een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegestaan, en u een gevangenisstraf, vrijheidsbenemende maatregel of taakstraf heeft gekregen. Dat geldt ook als die straf geheel voorwaardelijk is en ook voor minderjarigen. Ook als u van het Openbaar Ministerie een strafbeschikking met een taakstraf heeft gekregen, moet u DNA afstaan zodra die strafbeschikking onherroepelijk is.
Het gaat in de regel om misdrijven waarop vier jaar gevangenisstraf of meer staat, en een aantal andere misdrijven. Denk aan diefstal, oplichting, heling, handel in harddrugs, maar ook eenvoudige mishandeling en bedreiging. Bepalend is de straf die de wet maximaal toestaat, niet de straf die u kreeg. Ook na een korte taakstraf voor een relatief licht feit kan DNA-afname dus verplicht zijn.
U hoeft geen DNA af te staan als:
- u alleen een geldboete heeft gekregen;
- de rechter u schuldig heeft verklaard zonder straf op te leggen;
- er al een DNA-profiel van u in de databank staat, bijvoorbeeld uit een eerdere zaak.
Hoe gaat de afname?
De officier van justitie geeft een bevel tot DNA-afname. Zit u vast, dan gebeurt de afname in de inrichting. Bent u op vrije voeten, dan krijgt u een oproep om op een bepaald tijdstip naar het politiebureau te komen.
Daar wordt eerst uw identiteit vastgesteld en worden vingerafdrukken genomen. Daarna neemt een arts, verpleegkundige of opgeleide medewerker met een wattenstaafje wangslijm af. Dat is kort en pijnloos. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) maakt van het materiaal een DNA-profiel.
Komt u niet opdagen, dan kan de officier van justitie uw aanhouding bevelen. U kunt dan op elk moment worden aangehouden, bijvoorbeeld bij een verkeerscontrole, en alsnog naar het politiebureau worden gebracht.
Wat gebeurt er met uw DNA-profiel?
Uw profiel wordt opgenomen in de DNA-databank. Het wordt vergeleken met sporen van strafbare feiten, ook van feiten die in de toekomst worden gepleegd.
Het profiel blijft lang bewaard. In de regel is dat dertig jaar als op het misdrijf een maximale gevangenisstraf van zes jaar of meer staat, en twintig jaar bij lichtere misdrijven. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij zeer ernstige misdrijven, geldt een langere termijn.
Het bevel tot afname geldt ook als u in hoger beroep gaat. Wordt u in hoger beroep alsnog vrijgesproken, dan moeten uw DNA-profiel en celmateriaal worden vernietigd. Het is verstandig om te laten controleren of dit daadwerkelijk is gebeurd.
Bezwaar tegen opslag van uw DNA-profiel
U kunt bezwaar maken tegen de opname van uw profiel in de DNA-databank. Dat doet u met een bezwaarschrift bij de rechtbank die u heeft veroordeeld. Gaat het om een strafbeschikking, dan dient u het in bij de rechtbank in het arrondissement waar u verzet had kunnen doen.
De termijn is kort: het bezwaarschrift moet binnen twee weken na de afname bij de rechtbank zijn. Een te laat ingediend bezwaar wordt niet meer behandeld. Zolang er nog bezwaar kan worden gemaakt of op uw bezwaar nog niet is beslist, wordt er geen DNA-profiel van u gemaakt.
Bezwaar kan slagen als aannemelijk is dat het bepalen en bewaren van uw DNA-profiel, gelet op de aard van het misdrijf of de bijzondere omstandigheden waaronder het is gepleegd, geen betekenis kan hebben voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten. De rechter past deze uitzonderingen terughoudend toe. Een blanco strafblad of het ontbreken van DNA-sporen bij het gepleegde misdrijf is op zichzelf meestal onvoldoende. Ook een algemeen bezwaar, bijvoorbeeld dat u het een inbreuk op uw privacy vindt, slaagt in de regel niet.
Is het bezwaar gegrond, dan wordt het celmateriaal vernietigd en komt er geen profiel in de databank. Is het ongegrond, dan wordt het profiel alsnog opgenomen. Tegen de beslissing op het bezwaarschrift staat geen hoger beroep open. Het is daarom belangrijk dat het bezwaar direct goed wordt onderbouwd.
Onze aanpak
Heeft u een bevel tot DNA-afname ontvangen? Dan beoordelen wij direct of er grond is voor bezwaar. Wij kijken naar het misdrijf waarvoor u bent veroordeeld, de omstandigheden van de zaak en uw persoonlijke situatie. Afhankelijk van uw inkomen kunt u voor het bezwaarschrift in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand.
Bevel tot DNA-afname ontvangen?
De termijn voor bezwaar is maar twee weken. Neem daarom direct contact met ons op. Wij beoordelen of bezwaar zinvol is en dienen het bezwaarschrift tijdig in.
Veelgestelde vragen
Nee. Tegen de afname zelf staat geen bezwaar open. U kunt alleen bezwaar maken tegen de opslag van uw profiel in de databank.
Nee. Zolang op uw bezwaar niet is beslist, wordt er geen profiel van u gemaakt. Het afgenomen materiaal wordt wel bewaard.
Ja. Het bevel geldt ook als u in hoger beroep gaat. Wordt u in hoger beroep vrijgesproken, dan moeten uw celmateriaal en profiel worden vernietigd.
Ook minderjarigen kunnen na een veroordeling door de kinderrechter of een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie verplicht worden DNA af te staan. Bij minderjarigen wordt rekening gehouden met de hoogte van de opgelegde straf, hun leeftijd en de omstandigheden van de zaak. Een taakstraf van minder dan 40 uur leidt in beginsel niet tot DNA-afname, maar uitzonderingen zijn mogelijk.
