TBS

Wordt u verdacht van een ernstig strafbaar feit en wordt er onderzoek gedaan naar uw persoonlijkheid? Of heeft u al tbs en staat er een verlenging op de agenda? Tbs is een ingrijpende maatregel, die in sommige gevallen jarenlang kan duren. Een deskundige verdediging is daarom van groot belang, zowel bij het opleggen als bij iedere verlenging.

Wat is tbs?

Tbs staat voor terbeschikkingstelling. Het is geen straf, maar een maatregel. De rechter kan tbs opleggen naast of in plaats van een gevangenisstraf. Het doel is de samenleving te beschermen tegen het risico van herhaling, door middel van behandeling.

Wanneer kan tbs worden opgelegd?

De rechter kan tbs opleggen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

• ten tijde van het strafbare feit was sprake van een psychische stoornis of gebrekkige ontwikkeling;
• het gaat om een misdrijf waarop een gevangenisstraf van vier jaar of meer staat, of om een van de misdrijven die de wet daarvoor speciaal aanwijst;
• de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen of goederen eist de maatregel.

Voor het opleggen van tbs is in beginsel een advies nodig van ten minste twee gedragsdeskundigen van verschillende disciplines, onder wie een psychiater. Of u toerekeningsvatbaar was, is niet doorslaggevend: ook iemand die (deels) toerekeningsvatbaar is, kan tbs krijgen.

Meewerken aan het onderzoek?

Om te beoordelen of tbs nodig is, wordt vaak een onderzoek naar de persoonlijkheid gedaan door een psychiater en een psycholoog van het NIFP. Soms gebeurt dat klinisch, tijdens een opname van enkele weken in het Pieter Baan Centrum. U bent niet verplicht aan dat onderzoek mee te werken.

Weigeren betekent niet dat de rechter geen tbs kan opleggen. Bij een weigering gelden andere regels voor de deskundigenrapportages. De rechter kan bijvoorbeeld ook gebruikmaken van eerdere rapporten en andere informatie uit het dossier. Of meewerken in uw zaak verstandig is, hangt af van de omstandigheden. Bespreek dit daarom vooraf met uw advocaat.

Tbs met voorwaarden of met dwangverpleging

Er zijn twee vormen van tbs:

• Tbs met voorwaarden: u wordt niet gedwongen verpleegd, maar moet zich aan voorwaarden houden. Bijvoorbeeld een behandeling, een meldplicht bij de reclassering, een contactverbod of een opname in een kliniek. Tbs met voorwaarden duurt maximaal negen jaar.
• Tbs met verpleging van overheidswege, ook wel dwangverpleging genoemd: u wordt opgenomen in een tbs-kliniek. In beginsel duurt deze vorm maximaal vier jaar. Gaat het om een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de lichamelijke integriteit van personen, dan kan de tbs telkens opnieuw worden verlengd. Er geldt dan geen vaste maximale duur.

Houdt iemand met tbs met voorwaarden zich niet aan de voorwaarden, dan kan de rechter alsnog dwangverpleging bevelen. Tbs kan worden gecombineerd met een gevangenisstraf. In dat geval begint de tbs in de regel nadat (een deel van) de gevangenisstraf is uitgezeten.

Verlenging van tbs

Tbs wordt eerst opgelegd voor de duur van twee jaar. Daarna eindigt de maatregel, tenzij de rechter de maatregel verlengt. Het Openbaar Ministerie dient daarvoor een vordering tot verlenging in. Bij die vordering zit een advies van de kliniek of de reclassering over het verloop van de behandeling en het risico van herhaling.

De rechtbank beoordeelt op een zitting of de veiligheid van anderen verlenging vereist. Uw advocaat kan de rapportages kritisch beoordelen. Verlengt de rechter de tbs, dan gebeurt dat met één of twee jaar. Ook als beëindiging nog niet mogelijk is, kan er reden zijn om een verlenging met één jaar in plaats van twee jaar te bepleiten. Daarnaast gelden aanvullende eisen voor deskundigenrapportages. Bij tbs met voorwaarden wordt iedere twee jaar een deskundigenrapport opgesteld. Bij tbs met dwangverpleging moeten bij een verlenging waardoor de totale duur de vierjaargrens of een veelvoud daarvan overschrijdt, twee onafhankelijke gedragsdeskundigen rapporteren, onder wie een psychiater.

Tegen een beslissing over verlenging kunt u binnen veertien dagen na de betekening van de beslissing hoger beroep instellen.

Voorwaardelijke beëindiging

Tijdens de dwangverpleging wordt stap voor stap gewerkt aan terugkeer in de samenleving. Afhankelijk van de voortgang en de risico's kunnen begeleid verlof, onbegeleid verlof en transmuraal verlof volgen, waarbij u buiten de kliniek woont. Daarna kan proefverlof volgen: de reclassering houdt dan toezicht, terwijl de kliniek verantwoordelijk blijft. Voor elke vorm van verlof is een machtiging van het ministerie nodig.

Tbs met dwangverpleging eindigt in de praktijk niet in één keer. Gaat de behandeling goed, dan kan de rechter de verpleging voorwaardelijk beëindigen. U woont dan buiten de kliniek, maar moet zich aan voorwaarden houden, onder toezicht van de reclassering. Denk aan behandeling, begeleid wonen of een middelenverbod.

Het Openbaar Ministerie kan voorwaardelijke beëindiging vorderen, maar bij een verlengingszitting kunt u of uw advocaat er ook zelf om verzoeken. Voorwaarde is onder meer dat het gevaar zo ver is afgenomen dat beëindiging onder voorwaarden verantwoord is, en dat u verklaart zich aan de voorwaarden te zullen houden. De voorwaardelijke beëindiging kan vervolgens meerdere keren worden verlengd.

Gaat het tijdens de voorwaardelijke beëindiging mis, dan kan de verpleging worden hervat. In een acute situatie is ook een tijdelijke crisisopname mogelijk.

Heeft de behandeling na lange tijd onvoldoende resultaat en blijft het risico op herhaling hoog, dan kan plaatsing op een longstay-afdeling worden overwogen. De nadruk ligt daar meer op beveiliging en kwaliteit van leven dan op terugkeer in de samenleving. Voor plaatsing geldt een afzonderlijke beoordelingsprocedure. Tegen een beslissing tot plaatsing kan beroep worden ingesteld.

Onze aanpak

Terpstra | Albayrak Strafrechtadvocaten staat verdachten bij in zaken waarin tbs dreigt, en tbs-gestelden bij verlengingsprocedures en bij de voorwaardelijke beëindiging.

In de strafzaak bespreken wij met u of het verstandig is mee te werken aan het persoonlijkheidsonderzoek, en beoordelen wij de rapportages kritisch. Bij een verlenging bestuderen wij het advies van de kliniek, spreken wij met u en zo nodig met uw behandelaars, en beoordelen wij of verlenging werkelijk noodzakelijk is. Ook beoordelen wij of een verlenging met één jaar in plaats van twee jaar mogelijk is, of dat de dwangverpleging voorwaardelijk kan worden beëindigd.