Getuigen

Wordt u verdacht van een strafbaar feit en spelen getuigenverklaringen een rol in uw zaak? Dan is het belangrijk om tijdig te beoordelen welke getuigen van belang zijn voor uw verdediging. Een getuige kan belastend over u verklaren, maar kan ook informatie geven die u ontlast.

Vaak zijn getuigen alleen door de politie gehoord, zonder dat de verdediging vragen kon stellen. Een advocaat kan verzoeken om deze getuigen opnieuw te laten horen, zodat hun verklaringen kunnen worden getoetst.

Wat kunnen getuigen betekenen voor uw strafzaak?

In veel strafzaken bestaat een belangrijk deel van het bewijs uit getuigenverklaringen. Een getuige kan bijvoorbeeld de aangever, een ooggetuige, een medeverdachte of een politieagent zijn. Deze verklaringen worden meestal tijdens het politieonderzoek afgelegd, zonder dat de verdediging daarbij aanwezig is.

Het horen van een getuige kan van belang zijn om:

  • tegenstrijdigheden of onjuistheden in een verklaring aan het licht te brengen;
  • na te gaan wat een getuige zelf heeft gezien of gehoord;
  • de betrouwbaarheid van een verklaring te toetsen;
  • ontlastende informatie naar voren te brengen die nog niet in het dossier staat.

Hoe kunt u getuigen laten horen?

Tijdens het onderzoek kan uw advocaat de rechter-commissaris verzoeken om getuigen te horen. Is de zaak al bij de rechtbank aangebracht, dan kunnen getuigen worden opgegeven bij de officier van justitie. Ook kan de rechtbank worden gevraagd hen te horen.

Voor het opgeven van getuigen bij de officier van justitie gelden termijnen. Is de dagvaarding ten minste veertien dagen voor de zitting betekend, dan moeten de getuigen uiterlijk tien dagen voor de zitting worden opgegeven. Is de dagvaarding later betekend, dan kan dat tot de vierde dag na betekening, maar uiterlijk tot de derde dag voor de zitting.

Ook op de zitting zelf kan nog worden verzocht om getuigen te horen. De rechter beoordeelt een later verzoek in de regel wel strenger.

Ook in hoger beroep kunnen getuigen worden gehoord. Geef ze bij voorkeur al op in een appelschriftuur. Daarna is een verzoek vaak nog mogelijk, maar kan een strengere maatstaf gelden.

Wanneer wordt een getuigenverzoek toegewezen?

In de regel moet de verdediging per getuige toelichten waarom het horen van belang is voor de strafzaak. Hoe streng de rechter het verzoek beoordeelt, hangt af van het stadium van de zaak en het moment waarop het verzoek wordt gedaan.

Heeft een getuige een belastende verklaring afgelegd die voor het bewijs kan worden gebruikt, terwijl de verdediging die getuige nog niet heeft kunnen ondervragen? Dan wordt het belang bij het horen van die getuige in beginsel aangenomen. Wel moet duidelijk worden verzocht om de getuige te horen.

Ook dan wordt een verzoek niet automatisch toegewezen. De rechter moet bij zijn beslissing wel rekening houden met het ondervragingsrecht van de verdediging en het recht op een eerlijk proces.

Hoe verloopt een getuigenverhoor?

Getuigen kunnen worden gehoord door de politie, door de rechter-commissaris of door de rechter op de zitting.

Een verhoor bij de rechter-commissaris vindt doorgaans plaats buiten de openbare zitting. Uw advocaat kan daarbij in beginsel aanwezig zijn en vragen stellen. U bent als verdachte meestal niet zelf aanwezig. Van het verhoor wordt een proces-verbaal opgemaakt dat aan het dossier wordt toegevoegd.

Een goede voorbereiding is daarbij van groot belang. Door de verklaring van een getuige te vergelijken met de andere stukken in het dossier, kan een advocaat gericht vragen stellen over wat de getuige heeft waargenomen, over eerdere verklaringen en over tegenstrijdigheden.

Wat als een getuige niet de waarheid spreekt?

Een getuige kan zich vergissen, zich iets verkeerd herinneren of bewust onjuist verklaren. De verklaring kan dan worden vergeleken met andere verklaringen, camerabeelden of berichten. Ook is van belang of de getuige iets zelf heeft waargenomen of het van een ander heeft gehoord. Zo nodig kan worden verzocht de getuige (opnieuw) te horen.

Wie onder ede of belofte opzettelijk een valse verklaring aflegt, kan zich schuldig maken aan meineed. Een onjuiste verklaring bij de politie is op zichzelf geen meineed, omdat een getuige daar niet onder ede of belofte verklaart.

Verschoningsrecht van getuigen

Sommige getuigen mogen weigeren een verklaring af te leggen of bepaalde vragen te beantwoorden. Dit heet het verschoningsrecht. Er zijn verschillende vormen:

  • Familie en partners: onder meer (voormalige) echtgenoten, (voormalige) geregistreerde partners en bepaalde familieleden, zoals ouders, kinderen, broers en zussen, kunnen onder wettelijke voorwaarden weigeren te verklaren.
  • Gevaar voor vervolging: een getuige mag weigeren een vraag te beantwoorden als hij daarmee zichzelf of bepaalde naasten blootstelt aan het gevaar van strafvervolging. Dit wordt per vraag beoordeeld.
  • Beroepsgeheim: bijvoorbeeld advocaten en artsen mogen weigeren te verklaren over wat hun in hun beroep is toevertrouwd.

Een getuige die zich op het verschoningsrecht beroept, moet wel verschijnen als hij of zij door de rechter wordt opgeroepen. Voor uw verdediging kan het verschoningsrecht gevolgen hebben. Beroept een getuige zich daarop, dan kan dat betekenen dat de verdediging de getuige geen vragen kan stellen over een eerdere verklaring. Hoe ver dat gaat, hangt af van de omstandigheden en van de reikwijdte van het verschoningsrecht.

Wat als een belastende getuige niet kan worden ondervraagd?

Soms heeft een getuige bij de politie belastend verklaard, maar kan of wil die getuige later geen vragen meer beantwoorden. Bijvoorbeeld omdat de getuige onvindbaar is of zich op het verschoningsrecht beroept.

De eerdere verklaring verdwijnt dan niet uit het dossier en kan soms nog als bewijs worden gebruikt. Heeft de verdediging de getuige nooit behoorlijk kunnen ondervragen, dan moet de rechter beoordelen of het gebruik van die verklaring verenigbaar is met het recht op een eerlijk proces. Daarbij is onder meer van belang hoe zwaar de verklaring voor het bewijs weegt, waarom de getuige niet kon worden ondervraagd en of de verklaring op een andere manier kan worden gecontroleerd.

Onze aanpak

Terpstra | Albayrak Strafrechtadvocaten beoordeelt in iedere strafzaak welke getuigen van belang zijn voor uw verdediging en of het verstandig is hen te laten horen. Niet iedere getuige die wordt gehoord, verklaart in uw voordeel. Die afweging maken wij daarom zorgvuldig en in overleg met u.

Wij dienen getuigenverzoeken tijdig en onderbouwd in, bereiden de verhoren voor en stellen bij de rechter-commissaris of op de zitting gerichte vragen. Ook beoordelen wij of belastende verklaringen voldoende betrouwbaar zijn en of het ondervragingsrecht in uw zaak is gewaarborgd. Is dat niet het geval, dan voeren wij daarover verweer.

Getuigen laten horen in uw strafzaak?

Heeft u een dagvaarding ontvangen en wilt u getuigen laten horen? Wacht daar niet mee: voor het opgeven van getuigen gelden korte termijnen. Neem zo snel mogelijk contact op met een van onze strafrechtadvocaten.

Veelgestelde vragen

Ja. Als verdachte mag u zelf getuigen meenemen naar de zitting. Deze getuigen worden in beginsel gehoord. De rechter kan daar alleen op wettelijke gronden van afzien. Meld bij het begin van de zitting dat u getuigen heeft meegebracht. Bespreek vooraf met uw advocaat of dit in uw zaak verstandig is.

Ja. Dat kan bijvoorbeeld als verklaringen elkaar tegenspreken, belangrijke vragen nog niet zijn gesteld of de verdediging de getuige nog niet heeft kunnen ondervragen.

Niet altijd. Echtgenoten, geregistreerde partners en bepaalde familieleden kunnen onder wettelijke voorwaarden een beroep doen op het verschoningsrecht. Dat geldt ook voor voormalige echtgenoten en geregistreerde partners. Wel moeten zij verschijnen als zij door de rechter worden opgeroepen.

De rechter kan het verhoor uitstellen en bevelen dat de getuige wordt meegebracht. Blijft de getuige onvindbaar, dan beoordelen wij of zijn of haar eerdere verklaring nog als bewijs mag worden gebruikt.

Ja. Een advocaat mag contact opnemen met een mogelijke getuige, bijvoorbeeld om na te gaan wat deze heeft gezien of gehoord. De advocaat moet daarbij zorgvuldig te werk gaan en mag de getuige niet ongeoorloofd beïnvloeden.

Ja. Geef getuigen bij voorkeur al op in de appelschriftuur. Ook daarna kan nog worden verzocht om getuigen te horen, maar de rechter kan dat verzoek dan strenger beoordelen.